İstanbul ve diğer büyük şehirlerde ortalama kira fiyatları 30 bin TL’ye yaklaşırken, Anadolu’da da 20-22 bin TL civarında seyrediyor. Ancak 2020 öncesinden beri aynı evde oturan kiracılar, çok daha düşük bedeller ödemeye devam ediyor. Bu durum, kiracılar için avantaj olsa da, ev sahiplerini ciddi anlamda mağdur ediyor ve kira tespit davalarında büyük bir artışa yol açıyor.
Kiralık konut fiyatları 2020 son çeyreğinden itibaren hızla yükseldi. Pandemi sonrası ekonomik değişiklikler, artan inşaat maliyetleri ve konut sıkıntısı, kiraları astronomik seviyelere taşıdı. Ancak bu dönemden önce kira sözleşmesi yapanlar, yıllık yasal artış oranlarıyla sınırlı kalmaya devam ediyor. Örneğin, 2020’de 5 bin TL’ye kiralanan bir ev için bugün 12-15 bin TL ödenirken, aynı evin boş halde kirası 30 bin TL’ye kadar çıkabiliyor.
Borçlar Kanunu’na göre, beş yıllık kira sözleşmesinin ardından, ev sahibi kiracıyla anlaşamazsa kira tespit davası açabiliyor. Avukat Selin Akıner’e göre, kira artışları artık yasal olarak dava yoluna düştü. Mahkemeler, mevcut kira bedelini piyasa koşullarına göre yeniden belirliyor. Ancak davanın zamanlaması çok önemli; yeni kira dönemine başlamadan önce açılmazsa karar ancak bir sonraki yıl için geçerli oluyor.
Adliyelerde kira tespit davaları büyük bir yoğunluğa neden oldu. Hem kiracılar hem de ev sahipleri bu süreçten olumsuz etkileniyor. Davaların sonuçlanması 6 ila 8 ay sürüyor. Uzmanlar, hem ev sahiplerini hem de kiracıları haklarını korumak için yasal süreci dikkatli takip etmeye çağırıyor.
Gayrimenkul danışmanı Mehmet Çelik, ev sahiplerinin artık sadece TÜFE oranıyla yetinmediğini belirtiyor. “Eskiden boş dairelerin kiralanmasıyla ilgilenirdik. Şimdi ise mevcut kiracılı daireler için mahkeme kararları ve bölge rayiç bedelleri talep ediliyor. Ev sahipleri sadece yeni kiracıyla ilgilenmiyor, mevcut kiracısıyla da piyasa şartlarına uygun bir kira belirlemek istiyor. Beş yılı geçen sözleşmelerde mahkemenin rayiç bedel üzerinden yeni kira belirlemesi yasal bir hak. Bu farkındalık artınca, hem ev sahipleri hem de kiracılar daha bilinçli davranmaya başladı” diyor.
Çelik, yüksek kiraların sadece ev sahiplerini değil, kiracıları da etkilediğini ve özellikle şehir merkezlerinde oturanların daha uygun fiyatlı yerler bulmak için şehir dışına taşındığını söylüyor.
