Çoğul Doğum Olayındaki Artış
İleri yaş gebelikleri ve doğurganlık tedavilerinin yaygınlaşması, çoğul doğumların son yıllarda artmasının arkasındaki en önemli nedenler olarak gösteriliyor. Tekil gebeliklere kıyasla daha az sıklıkla görülse de çoğul gebelikler, insan üreme sürecinin doğal bir parçasıdır.
Çoğul gebelikler, iki ayrı yumurtanın döllenmesi, döllenmiş bir yumurtanın bölünmesi veya hiperovülasyon (aynı döngüde birden fazla yumurtanın salınması) sonucunda oluşur. Kadınlar yaşlandıkça hormonal değişiklikler nedeniyle hiperovülasyon riski artar. Bu durum özellikle perimenopoz dönemine yaklaşan kadınlarda daha sık görülür.
İngiltere ve Galler’deki istatistiklere göre, 2023 yılında çoğul doğum oranı 20 yaşın altındaki kadınlarda 2 binde biriyken, 35-39 yaş aralığında 57’de bire yükselmekte. Düşük gelirli ülkelerde yapılan araştırmalar, önümüzdeki yıllarda çoğul doğum oranlarının daha da artacağını öngörüyor. Araştırmacılar, bu artışın temel nedeninin kadınların ileri yaşta doğum yapma eğilimlerindeki artış olduğunu belirtiyor.
1940’lardan 1960’lara kadar süren bebek patlaması döneminde, annelerin ortalama yaşı 26 olmasına rağmen çoğul doğum oranları her bin gebelikte 12-13 civarındaydı. 1970’ler ve 1980’lerde doğum kontrol yöntemlerinin yaygınlaşması ve ekonomik zorluklar nedeniyle çoğul doğum oranları düşüşe geçti.
Ancak 1990’lar ve 2000’lerde çoğul doğum oranları tekrar yükselmeye başladı. Bunun nedenlerinden biri annelerin doğum yaşının artmasıydı. Ancak asıl belirleyici faktör, doğurganlık tedavilerinin yaygınlaşması oldu.
Tüp bebek tedavilerinin ilk dönemlerinde, gebelik şansını artırmak için birden fazla embriyo transferi yaygın bir uygulamaydı. Ancak bu durum, çoğul gebelik olasılığını da artırdı. Doğurganlık tedavisiyle oluşan gebeliklerin yüzde 28’i çoğul doğumla sonuçlanıyordu.
Birleşik Krallık’ta “One at a Time” kampanyası ile tek embriyo transferi teşvik edildi. Günümüzde doğurganlık tedavileriyle oluşan çoğul doğum oranı yüzde 4’e kadar düşmüş durumda.
Ancak 2000’lerin ortalarından 2010’ların ortalarına kadar İngiltere ve Galler’de çoğul doğum oranları bin gebelikte 16’nın üzerine çıktı. Bu artışın temel nedeni, ileri yaş gebeliklerindeki artış ve tüp bebek tedavilerinin yaygınlaşması olarak gösteriliyor.
Çoğul Doğumun Riskleri ve Zorlukları
Çoğul gebelikler birçok aile için büyük bir mutluluk kaynağı olsa da beraberinde önemli riskler ve zorluklar da getiriyor. İngiltere’de ölü doğum oranı ikizlerde tekil gebeliklere göre neredeyse iki kat daha yüksektir. Yenidoğan ölümleri ise ikizlerde üç kat daha fazla görülür.
İkiz gebeliklerin yüzde 60’ı erken doğumla sonuçlanırken, üçüz ve daha fazla bebeğe sahip gebeliklerin neredeyse tamamı prematüre doğumla sonuçlanıyor. Bu bebekler genellikle yenidoğan yoğun bakım ünitesinde tedavi gerektirir. Çoğul gebeliklerin getirdiği zorluklar ve riskler, aileler için önemli bir stres kaynağı olabilir.
