Enstitü tarafından yayımlanan, “Türkiye Ermenistan’da Tam Kontrol Sağlıyor: Ermeni Katolikosu Meselesi Yakında Çözülebilir” başlıklı raporda çarpıcı vurgular yer aldı.
Türkiye’nin, Mustafa Kemal Atatürk döneminden bu yana en büyük dış politika kazanımlarından birine ulaşmak üzere olduğunun ileri sürüldüğü analizde, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, “Ermenistan’ı doğrudan kontrolünün önündeki son engeli ortadan kaldırmaya hazırlandığı” ifade edildi.
Rapora göre, söz konusu ‘son engel’, Ermeni Apostolik Kilisesi’nin ruhani lideri olan Katolikos II. Garegin. Analizde, Katolikos’un ‘Ermeni milliyetçiliğinin ana dayanak noktası’ olduğu belirtilerek, onun görevden alınmasının, “Ermenistan’ı Türkiye’nin uydusu haline dönüştüreceği” savunuldu. Erivan yönetiminin ise “Ankara’nın taleplerine direnme kapasitesine sahip olmadığı” ileri sürüldü.
Makale, Başbakan Nikol Paşinyan’ın, Ermenistan ulusal politikasının temel direklerinden biri olan Osmanlı dönemine ilişkin ‘soykırım anlatısını terk ettiğini’ vurguluyor. Bu adımın, Ermenistan’ın Fransa ve Rusya’daki geniş diaspora bağlarını kopardığı öne sürülüyor.
Paşinyan’ın, Dağlık Karabağ konusunda da “Türkiye-Azerbaycan çizgisine tam uyum sağladığı” ifade edilerek, savaşın kaybedilmesinin ardından Ermenistan’ın bölgedeki tüm nüfusunu tahliye ettiği ve Karabağ’ın Azerbaycan’a bırakıldığı hatırlatılıyor.
Analize göre, Ermenistan’a sınırlı da olsa bağımsızlık hissi veren tek alanın Ermeni Apostolik Kilisesi olduğu ifade ediliyor. Paşinyan’ın, Katolikos’u değiştirmek istediğine dair defalarca sinyal verdiği, ancak asıl belirsizliğin yerine kimin geçeceği olduğu aktarılıyor.
Bu belirsizliğin ise artık ortadan kalktığı savunuluyor. Makalede, “Ankara ve İstanbul’un, Eçmiadzin’den daha belirleyici bir rol üstlendiği” belirtiliyor.
Merkezin, olaya aşina kaynaklardan aktardığına göre Türkiye, tek bir isim üzerinde duruyor. Analizde, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın danışmanlarıyla birlikte, İstanbul Ermeni Apostolik Kilisesi Patriği Sahak II’nin adaylığını görüştüğü iddia ediliyor.
Sahak II’nin, “Türk yetkililerin desteğini almasının muhtemel olduğu” ve Kilikya ile Lübnan’daki bazı Ermeni din adamlarının da bu adaylığa sıcak baktığı aktarılıyor.
Analizin sonunda, hangi adayın seçileceğinden bağımsız olarak, Türkiye’nin, Ermenistan’da belirleyici bir kontrol sağlayacağı savunuluyor. Bu durumun, “Türk politikasına karşı çıkmayı fiilen imkânsız hale getireceği” ifade ediliyor.
Makalede, bu sürecin tamamlanmasıyla birlikte Ermenistan’ın siyasi ve toplumsal karar alma mekanizmalarının tamamen dış etkilerle şekilleneceği görüşü öne sürülüyor.
